Wśród zaułków starożytnego Ohridu

„Odwiedź miejsce zamieszkałe od 7000 lat”. Tak biura podróży i lokalne władze Ohridu zachęcają turystów do zatrzymania się w tym macedońskim mieście. Reklama ta jest nieco na wyrost, bo wprawdzie archeolodzy znaleźli w Macedonii, nad Jeziorem Ohrid, tak dawne ślady bytowania ludzi, ale współcześni turyści ich nie zobaczą. Muszą się zadowolić „dopiero” starożytnością.

Przez Ohrid przetaczała się historia. W IV wieku p.n.e. król Filip Macedoński II włączył miasto i okoliczne osady do imperium, tak świetnie powiększonego przez jego syna – Aleksandra. W II w. p.n.e. Rzymianie przeprowadzili tędy drogę wiodącą z Konstantynopola (Turcja), poprzez Saloniki (Grecja) do Duresz (Albania). Spektakularną budowlą z czasów rzymskich jest do dziś użytkowany amfiteatr. Na niektórych kamiennych ławach można jeszcze odczytać wyryte nazwiska lokalnych patrycjuszy – fundatorów owego przybytku sztuki – widoczny znak ich „abonamentu” na uczestnictwo w przedstawieniach.

Z czasów greckich i rzymskich nie zachowało się jednak wiele. Trzęsienia ziemi nękające ten region niszczyły stare budowle, a ich pozostałości służyły mieszkańcom jako materiał do wznoszenia nowych domów i świątyń. Miejsca kultu poświęcone niegdyś starożytnym bóstwom przebudowywano od III wieku na wczesnochrześcijańskie kaplice.

Ohrydzka „starówka” skupiona jest wokół wzniesionej na szczycie wzgórza twierdzy, której początki sięgają III w. p.n.e. Zwana jest Pałacem Samoiła na cześć noszącego to imię bułgarskiego cara, który na przełomie X i XI wieku n.e. przebudował i powiększył twierdzę. Dziś pozostały po niej widoczne z daleka, górujące nad miastem mury obronne.

Wśród malowniczych zaułków starego miasta nie brak jednak starszych zabytków architektury, głównie sakralnej. W samym mieście do tej pory funkcjonuje kilkadziesiąt (!) cerkwi. Wiele z nich jest miejscem kultu, nieliczne zaadaptowano na galerie sztuki bądź eleganckie kafejki lub restauracje.

W ścisłym centrum zwiedzić można wczesnoromańską cerkiew świętej Zofii. W okresie panowania tureckiego kościół służył jako meczet, a następnie magazyn. Zachowały się jednak XI-wieczne freski porównywalne z tymi, które zdobią słynną cerkiew św. Zofii w Kijowie. Opodal, po dwóch stronach wąziutkiej szesnastowiecznej uliczki, wybudowano dwie cerkwie: świętego Mikołaja Bolnickiego (od „bolnica” – szpital) i świętej Matki Bolnickiej. Były integralną częścią szpitali – męskiego i żeńskiego. Pierwszą charakteryzuje ciekawa architektura i freski; druga udekorowana jest przepięknie rzeźbionym ikonostasem.

Fascynujące jest, że sztuka snycerska mieszkańców Ohridu, budząca podziw przed wiekami, nadal jest sztuką żywą. W niewielkich pracowniach, do których zajrzeć można wprost z ulicy, snycerze tworzą na oczach przechodniów swe dzieła – przepięknie zdobione przedmioty codziennego użytku czy trójwymiarowe, rzeźbione obrazy. Warto w tym miejscu przytoczyć pewien mało znany fakt. W trakcie odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie do rekonstrukcji elementów z drewna: ram, boazerii, mebli itp. zatrudniono właśnie snycerzy z Ohridu.

Pamiątką z pobytu w Ohridzie może być oryginalna biżuteria – korale, kolczyki czy pierścionki z oczkami wykonanymi z „ochrydzkich pereł” (zwanych też „perłami bałkańskimi”). Jasnokremowe, opalizujące paciorki powstają z ości ryb, które występują tylko w Jeziorze Ohrid. Jest to jeden z wielu endemicznych gatunków fauny i flory tych wód, odizolowanych od dotoczenia przez okoliczne góry i zasilanych tylko jednym dopływem.

Jezioro Ohrid stanowi osobliwość i z innego powodu. Jest znacznie starsze od większości polodowcowych jezior europejskich. Jego wiek geologiczny ocenia się na 5 mln lat (większość jezior w Europie to twory polodowcowe, liczące sobie zaledwie 20 tysięcy lat). Pod tym względem może być porównywane z Bajkałem.

Tradycje rybołówstwa w jeziorze sięgające plemion iliryjskich, pierwszych mieszkańców tych ziem, są żywe do dziś. Czczony jest też święty Jan, patron rybaków, otoczony kultem w cerkwi św. Jana Chrzciciela. Jest ona chyba najpiękniej położona i najbardziej malownicza w Ochrydzie. Zbudowano ją na skalnej półce nad brzegiem jeziora. Wielka szkoda, że zabezpieczenia (alarm etc.) zainstalowano w cerkwi dopiero po totalnej grabieży…

Zainteresowanie zwiedzających wzbudzają też leżące na wzgórzu ponad miastem ruiny wczesnochrześcijańskiej świątyni z V w. Odkryto tu przepiękne mozaiki przedstawiające lokalne gatunki rośliny i zwierzęta. Teren świątyni zadaszono wiatą odwzorowującą pierwotny dach, a podłogowe mozaiki podziwiać można z przerzuconego ponad nimi szklanego pomostu.

Opodal, na tym samym wzgórzu, w roku 2002 wybudowano nowy monastyr św. Pantalejmona. Powstał on na obrysie cerkwi z IX wieku. Pod przeszkloną posadzką spoczywają relikwie świętego Klimenta, biskupa i budowniczego średniowiecznej świątyni. Tak właśnie w Ochrydzie dzień dzisiejszy przeplata się z historią, nieprzerwanie od tysięcy lat.

Ohrid – Miasto położone w południowo-zachodniej Macedonii nad Jeziorem Ochrydzkim, w podnóża gór Galičica. Zamieszkuje w nim ponad 43 tys. mieszkańców, z czego ok. 80% to Macedończycy.

GPS: 41º07’02″N, 20º48’07″E.

Wyświetl większą mapę
Zdjęcia: Dejan Gospodarek

[Show as slideshow]

[View with PicLens]

12►

---
Podobne wpisy:

1. Nie tylko wśród arabów Chyba nigdy wcześniej nie wyklepałam tylu końskich zadów i nie...
2. W poszukiwaniu Mony Lisy O pięknej Toskanii można by pisać bez końca. Tu urodził...
3. Piramidy na Atlantyku Teneryfa – mekka turystów chcących wypocząć w komforcie i z...
4. W kolebce najlepszego Chianti Będąc w Toskanii, staraliśmy się łączyć przyjemne z pożytecznym, czyli...
5. Maglevem do Szanghaju Naj, naj, naj… To Chiny i w dużej części jest...